Vier continenten, vier landen, één Keti Koti
Vierentwintig jaar nadat ik de allereerste haar website van Nederland lanceerde, ben ik dankbaar dat ik deze Keti Koti maand de gelegenheid heb gehad mijn nieuwe lezing te presenteren. In De Ketenen van Haaruitval komen 24 jaar aan ervaring en kennis samen: de lessen van kroeshaar.com, Black History, Sociologie, Psychologie, Cosmetische Toxicologie, Epigenetica, maar ook haarverhalen, fotografie en reels, van vier continenten, in vier verschillende landen.
Niet heel veel mensen kennen mij zo, maar ik heb zeker 14 jaar lang mijn haar gerelaxt.
Het begin – mijn haaruitval
Het is allemaal begonnen met mijn eigen haaruitval. Na jaren straighten, van de ene kapster naar de andere, van lye naar no-lye relaxers, van drie maanden naar twee maanden touch-ups tot het advies van “je moet om de vier weken relaxen om haarbreek te voorkomen.” Dat was de absolute grens die mij wakker schudde.
Waarom relaxte ik eigenlijk? Waarom droeg ik niet gewoon mijn eigen haar? Het antwoord was heel simpel; omdat relaxen de standaard was. Ik wist eigenlijk niet beter. En, ik droeg mijn eigen haar niet omdat ik geen kapsels met mijn eigen haar kon maken.
Valse vlechten om mijn haar te laten groeien. In 50 Kapsels voor uw Natuurlijke Kroon staat alles over extensies.
Valse vlechten waren daarom de oplossing tot op de dag dat een Vlechtster mij liet zitten. Ik zat letterlijk met mijn handen in een heerlijke bos gezond kroeshaar. Mijn extensies waren eruit, maar ik kon niet goed een representatief kapsel bedenken laat staan maken.
Een diepe schaamte overviel mij. Wat zei dat over mij? Ik kon niet met mijn eigen natuurlijke haar omgaan als het niet glad was gemaakt. Ik realiseerde me dat ik was losgekoppeld van mijn wortels. En zo begon de zoektocht, mijn interesse naar onze haarwortels was opgewekt.
Mijn Twist Out die viraal is gegaan. In 50 Kapsels voor uw Natuurlijke Kroon beschrijf ik hoe je het zelf ook kunt maken.
Kroeshaar.com en Kroeshaar; wat je moet weten en meer
Allereerst leerde ik met mijn eigen haar omgaan. Uitkammen en eigen vlechtjes maken kon ik al. Mooie scheidingen maken, zal altijd een uitdaging blijven, maar uiteindelijk was ik wel heel goed in een afro en een twist out maken.
Toen dacht ik, misschien zijn er wel meer mensen die met hun handen in een mooie bos kroeshaar zitten en kan ik het boek schrijven dat ontbrak toen ik natural ging.
Aan mijn oude matie Guus Pengel vroeg ik of een boekje over kroeshaar interessant zou zijn. Super enthousiast antwoordde hij, ja moet je doen. En zo geschiedde.
Als Informaticus die van nature geinteresseerd is in data, begon ik kroeshaar.com omdat ik vooral benieuwd was hoe het boekje ontvangen zou worden. In 2002 was kroeshaar nog meer een issue dan nu. Je zag echt niet zoveel kroeshaar kapsels en zeker niet dat hippe zogenaamd ongekamde kroeshaar zoals nu. Ik was dus heel benieuwd naar de reacties op mijn boek dat op 9 maart 2003 uit zou komen.
De eerste lezing over Kroeshaar in Theater Unique
Mijn eerste Kroeshaar lezing
Na mijn debuut als schrijfster kwam algauw ook mijn eerste lezing. Deze was in Theater Unique in Paramaribo, Suriname. Het land waarin ik was getogen, de stad waarin ik de middelbare school had doorlopen. De lezing was de eerste in z’n soort. Het heeft dan ook een overvolle zaal getrokken en zelfs de voorpagina van De Ware Tijd gehaald.
Samen met de kapsters Zusbena, Nicole Simson en Johanna Scheinemann van de Hair Box heb ik toen ook de allereerste haar show in Suriname georganiseerd. Achteraf besef ik dat hiermee een basis was gelegd voor alles wat daarna zou volgen.
BAD Hair Uprooted – Slecht Haar Ontworteld
Ik woonde toen een paar jaartjes in Brooklyn, New York, waar ik voor het eerst als volwassen vrouw naar een professionele natural hair styliste ging die mijn Afro omtoverde in Flat Twists. Kwie wie ba en pinabere kende ik wel, maar van flat twists had ik nog nooit gehoord.
Zonder dat ik het doorhad was ik in een meest inspirerende omgeving terecht gekomen, zeker als het ging om kroeshaar. Zo kwam ik geheel per toeval op het jaarlijkse BAM festival terecht waar ik de meest prachtige locs and Afrokapsels zag die ik ooit had gezien.
Ik kon niet anders dan naar mijn camera grijpen om zoveel mogelijk vast te leggen. Deze kapsels stonden haaks op de stereotypische ideeën dat kroeshaar niet veelzijdig en niet representatief kon zijn. Dit was letterlijk het begin van mijn tentoonstelling BAD Hair Uprooted, the Untold History of Black Follicles.
Mijn eerste tentoonstelling in Casa Frela in Manhattan, NY
BAD Hair Uprooted Tentoonstellingen
Mijn eerste tentoonstelling was in Casa Frela, Manhattan, een prachtige brownstone waar de video clip van Beyonce’s ‘If I were a man’ ook is opgenomen. Niet alleen was de tentoonstelling een succes ook de haarshow met Khamit Kinks, Locs and Chops en Maria Thompson, de grootste namen uit de industrie die haar historie hebben geschreven als pioneers, saloneigenaren en uitvinders.
In 2012 waren twee van mijn foto’s gekozen voor de tentoonstelling om Gordon Parks 100ste geboorte dag te eren. Voor wie het niet weet, Gordon Parks is een van de bekendste, meest iconische Amerikaanse fotografen die niet alleen foto’s geschoten heeft voor nieuwsbladen, maar ook voor Vogue. Als eerste Zwarte filmregisseur van Hollywood heeft hij ook nog zelf het script geschreven van de film 'The Learning Tree', de muziek gecomponeerd en de film geproduceerd.
Van Gordon Parks heb ik de inspiratie gekregen om mijn camera als wapen te gebruiken. Daar komt ook mijn motto vandaan: I am shooting for justice, aiming for equal hair rights, one head shot at the time.
A choice of Weapons, een tentoonstelling om Gordon Parks te eren in Gallery 1199 in Manhattan, NY.
Uit een selectie van honderden inzendingen, waren niet alleen twee van mijn foto’s gekozen, het mooiste was dat een van mijn foto’s het center piece vormde. Je zag het meteen bij binnenkomst.
Drie jaar later kreeg ik de gelegenheid om vier hoeken verderop bij mij in de straat, vlak naast Sista’s Place, te exposeren. Een solo exhibition voor eigen publiek, precies naast het historische culturele instituut waar de grootste jazzartiesten regelmatig optreden, was echt heel speciaal.
BAD Hair Uprooted in Bedstuy, NY. In de foto o.a. Basir Mchawi van Education at the Crossroads van WBAI Radio
Wat de tentoonstelling een internationaal cachet gaf was dat er behalve gasten uit Engeland, ook twee dames uit Nederland waren gekomen. Ze hadden er ergens over gelezen, zonder dat ze er erg in hadden dat een Surinaams-Nederlandse erachter zat. Met een grote glimlach denk ik hieraan terug.
Bezoek uit Amsterdam - links Cheryl Simson van Juicity.
2024 het jaar dat ik had besloten New York te verlaten, mocht ik op de valreep in het prestieuze Billie Holiday Theatre exposeren. Dat ik tezamen met een lifesize standbeeld van Biggie in een tentoonstelling zou komen te staan, had ik niet kunnen verzinnen en zeker niet dat ik bekroond zou worden met de Certificate of Recognition from the City of New York. Een mooier afscheid van New York had ik mij nauwelijks kunnen wensen.
Tentoonstelling BAD Hair Uprooted in Billie Holiday Theater met Biggie
BAD Hair Uprooted Rwanda
In Rwanda, mijn allereerst Afrikaans land, kwam ik tot het besef dat het ontwortelen van ongelijke haarrechten niet beperkt was tot de Westerse wereld. In dit prachtige land waar ik voor het eerst in levende lijfe Afrikaanse cultuur mocht beleven leerde ik dat het alleen echt kleine Zwarte meisjes zijn met kroeshaar, van wie het haar wordt kaalgeschoren. Niet van de dubbel bloedjes, niet van de Indiase meisjes en zeker niet van de Witte kindertjes. Dit besef gaf een diepere dimensie aan BAD Hair Uprooted.
In the city of 1,000 hills werd het geen tentoonstelling, maar een geslaagde lezing en dialoog waar zelfs de Ambassadeur van Zimbabwe met twee vriendinnen aanwezig was.
BAD Hair Uprooted in Kigali, Rwanda - Klik voor foto's en lees hoe het was.
De Ketenen van Haaruitval
De Ketenen van Haaruitval brengt al deze ervaringen samen in een lezing. Van Paramaribo tot New York, van Amsterdam tot Kigali, het maakt niet uit waar wij vandaan komen, onze haarwortels vormen door oceanen en oerwouden heen een zeldzame band.
De strijd om ons haar natuurlijk te kunnen dragen en de creativiteit die daaruit is ontstaan, blijven een onuitputtelijke bron van inspiratie voor BAD Hair Uprooted – Slecht Haar Ontworteld.
Vier continenten. Vier landen. Eén Keti Koti. Wat begon met mijn eigen haaruitval is uitgegroeid tot een platform voor gelijke haarrechten. De Ketenen van Haaruitval brengt 24 jaar aan ervaringen, verhalen en onderzoek samen.
Het waren drie drukke, maar zeer geslaagde dagen. Van Tolhuistuin tot OSCAM en Alakondre was het vooral de energie van het publiek die mij goed deed en mij met een dankbaar gevoel achterliet.
Dank voor het komen, dank voor jullie steun, de feedback en alle mooie gesprekken. De foto's en videos volgen. Klik hier om je aan te sluiten bij de WhatsApp-groep zodat je niets mist en om op de hoogte te blijven van nieuwe lezingen, tentoonstellingen, aanbiedingen en uiteraard prijsvragen.
De lezingen zijn mede mogelijk gemaakt door NinSee en VSBfonds.